گزنفون ( مترجم : وحيد مازندرانى )

14

لشكر كشى كوروش يا بازگشت ده هزار نفر ( فارسى )

عمل و حق‌پرستى تا چه‌اندازه شجاعت و بردبارى و با يكديگر پيوستگى و اعتماد داشتند كه توانستند در قبال خطرات و سختىها خويشتن را سرباز واقعى نشان دهند و ثابت كنند كه افراد آزادهء يونانى به ميل خود قيد فرمان دستگاهى بيگانه را برگردن نهاده و در عين‌حال پافشارى داشتند كه در موارد عمده و اساسى قول آنها مسموع و مورد توجه واقع شود . در حقيقت ايشان دموكراسى متحرك و يا اعضاى دستگاه مشترك المنافعى در سير و حركت بودند ، با نيروى فكر اقدام مىكردند ، به جنگ مىپرداختند ، رأى ميدادند و نمونهء ممتاز قوم آتنى در قلب آسيا بشمار آمدند پس راجع به قدرت و نيروى روحى مردمى كه چريك‌هاى ايشان تا اين درجه برازندگى نموده بودند چه دليل و شاهد ديگرى ضرورى است ؟ كتاب لشگركشى كوروش قدر و اهميت بسيار دارد بخصوص از لحاظ هنر و مهارت نظامى يونانىها اثر ممتازى بشمار ميرود . گزنفون قبل از بازگشت ده هزار نفر و يا در گيرودار اين كار خطير در فن سوق - الجيشى و رزم‌آرائى و در هر اقدامى كه مستلزم دانائى و فكر برنا بوده فردى عاليقدر بشمار آمده است . وى در اجراى افكار خويش و در كار پيكار در مقابل هرگونه پيش‌آمدهاى بزرگ ، آمادگى ابراز داشته با روش‌هاى تازه كار ميكرده و به قواعد و اصول كهنه توجه چندانى نمىنموده است . تأثير سبك نظامى او در زمينهء لشگركشى يونانيان در آينده نيز كاملا مشهود است . يكى از متتبعين اخير فن جنگ مىنويسد : « سربازى كه وجودش قبل از سردارى اسكندر در نظر ما اهميت فراوان داشته بدون ترديد گزنفون است ، او نخستين كسى است كه به اهل جهان هنر